Komentarz do uwag zgłoszonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Rządowe Centrum Legislacji oraz Ministra Finansów do projektu ustawy UD 204 (ustawa naprawcza dla innych roczników niż 1953)

Wstęp

Wątpliwości, które wyrażałem wobec projektu ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla niektórych osób, które do dnia 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o emeryturę na zasadach obowiązujących osoby urodzone przed dniem 1 stycznia 1949 r. (projekt UD204), zgłaszane są również przez organizacje pozarządowe, jednostki rządowe oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Wątpliwości były opisane w artykułach:

• https://www.onet.pl/informacje/businessinsider/brales-wczesniejsza-emeryture-sprawdz-co-zrobic-by-nie-stracic/9527rqr,211f4564
• https://www.prawo.pl/kadry/dlaczego-projekt-bedzie-zly-dla-wczesniejszych-emerytow-z-innych-rocznikow,532243.html
• https://www.prawo.pl/kadry/jak-bedzie-ustalana-emerytura-powszechna-dla-emerytow-innych-rocznikow,533513.html

Warto zaznaczyć, iż strona rządowa oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych wśród wielu zasadnych uwag nie dopatrzyły się problemu w najistotniejszej wadliwości analizowanego projektu w postaci zmiany zasady ustalania wysokości emerytury w wieku powszechnym poprzez nieuwzględnianie waloryzacji rocznych kapitału początkowego i składek w okresie pobierania emerytury wcześniejszej do momentu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, co w znacząco niekorzystny sposób, wpłynie na ostateczną wysokość emerytury. Emeryt hipotetycznie dostanie świadczenie w wyższej kwocie (ale nie tak wysokiej, jak miało to miejsce w sprawach rocznika 1953, czy też na podstawie wyroków sądów powszechnych, które obecnie zapadają).

Uwagi RCL

Wśród najtrafniejszych uwag strony rządowej można wskazać na uwagę Rządowego Centrum Legislacji, które wskazało na konieczność respektowania zasady równości wobec prawa, co winno się wiązać z objęciem ustawą również osób, które wniosek o emeryturę wcześniejszą złożyły przed 1 stycznia 2013 roku. Rządowe Centrum Legislacji podniosło, iż ubezpieczeni nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji już z chwilą ogłoszenia ustawy, gdyż jest to sprzeczne z istotą instytucji vacatio legis.

Uwagi Rządowego Centrum Legislacji

Uwagi ZUS

Z kolei do trafnych uwag Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy w szczególności zaliczyć uwagę, która w zasadzie nie powinna się zdarzyć na poziomie opracowywania projektu ustawy w Ministerstwie, a mianowicie, iż ustawą mieliby być objęci również emeryci korzystający z emerytury częściowej oraz nauczyciele korzystający z emerytury przyznanej na gruncie art. 88a Karty Nauczyciela. Błąd Ministerstwa wynika z prostego faktu, iż instytucja emerytury częściowej została wprowadzona dopiero 1 stycznia 2013 roku, z kolei instytucja emerytury z art. 88a Karty Nauczyciela 1 września 2024 roku. Tym samym, logicznym jest, iż nie ma w Polsce emeryta, który przed 6 czerwca 2012 roku mógłby uzyskać tego rodzaju świadczenie emerytalne, gdyż przepisy te wówczas jeszcze nie obowiązywały. Wydaje się, iż tego rodzaju oczywisty błąd nigdy nie powinien się zdarzyć na poziomie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Drugi zasadny zarzut wobec ustawy to ten, gdzie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazuje, iż problem dokonywania potrąceń względem wcześniejszych emerytów, którzy na emeryturę wcześniejszą przeszli przed 6 czerwca 2012 roku może dotyczyć większej grupy osób niż tylko kobiet urodzonych w latach 1954-1959 oraz mężczyzn urodzonych w latach 1949-1952 oraz w 1954 (na co również wskazywałem w artykule: https://www.prawo.pl/kadry/sk-14020-kto-moze-skorzystac-na-wyroku-tk,530007.html). Uważam, iż w sprawie istotnym jest, aby na emeryturę wcześniejszą przejść przed 6 czerwca 2012 roku (ewentualnie przed 1 stycznia 2013 roku), a powszechny wiek emerytalny osiągnąć po 1 stycznia 2013 roku. ZUS zasadnie wskazuje, iż wśród młodszych niż. ww. roczniki emerytów, potencjalnie kwalifikujących się pod ustawę można wymienić emerytów górniczych, czy też twórców oraz artystów. Ja dodałbym jeszcze nauczycieli. Wszystkie bowiem te grupy zawodowe mogły przejść na wcześniejszą emeryturę przed 55 rokiem życia w przypadku kobiet oraz przed 60 rokiem życia w przypadku mężczyzn.

ZUS zgłasza również zasadny zarzut, iż wyliczenie emerytury na podstawie projektowanej ustawy może okazać się niższe aniżeli wyliczenie emerytury na podstawie obowiązującej ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jeżeli chodzi o emerytów wcześniejszych, którzy wniosek o emeryturę w wieku powszechnym złożą po 1 czerwca 2026 roku.

Uwagi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Uwagi Ministra Finansów

Również Ministerstwo Finansów zgłosiło zasadną uwagę, choć nie obarczoną błędem w zakresie użytych pojęć. Minister Finansów wskazał, iż:

„Przedłożony do uzgodnienia projekt ustawy dzieli emerytów, do których będą miały zastosowanie projektowane przepisy, na dwie grupy:

1. osób, które pobierały świadczenie emerytalne przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, a następnie złożyły wniosek o przeliczenie świadczenia po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego oraz
2. osób, które pobierały wcześniejsze emerytury i nigdy nie złożyły wniosku o przeliczenie ich świadczenia.”

Wskazać należy, iż w projekcie ustawy chodzi o wcześniejszych emerytów, którzy po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego złożyli wniosek o przyznanie emerytury, a nie o przeliczenie świadczenia. W prawie emerytalnym są to dwie odrębne procedury, o czym Minister Finansów wydaje się, że powinien wiedzieć. Z kolei co do meritum uwagi zgłoszonej przez Ministra Finansów należy się z nim zgodzić o tyle, że proponowana regulacja w jej obecnym kształcie godzi w zasadę równości poprzez przyjęcie, iż dla grupy opisanej w puncie 2 będą mieć zastosowanie tablice trwania życia obowiązujące na dzień osiągnięcia przez świadczeniobiorcę powszechnego wieku emerytalnego, a nie korzystniejsze z momentu złożenia wniosku o przyznanie emerytury w wieku powszechnym.

Uwagi Ministra Finansów

Podsumowanie

Trzeba mieć nadzieję, że Ministerstwo uwzględni wszystkie opisane powyższej uwagi, w szczególności wycofa się ze zmiany zasady ustalania wysokości emerytury w wieku powszechnym poprzez nieuwzględnianie waloryzacji rocznych kapitału początkowego i składek w okresie pobierania emerytury wcześniejszej do momentu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.

Jak pomagamy

Kancelaria oferuje pomoc przy reprezentacji w sprawach SK 140/20 przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych o ponowne obliczenie wysokości emerytury, a także na późniejszych etapach postępowania, tj. przed właściwym Sądem Okręgowym oraz Sądem Apelacyjnym.
Kancelaria świadczy pomoc prawną na terenie całej Polski.

Z uwagi na fakt, iż postępowanie w sprawie ponownego obliczenia wysokości emerytury toczy się najpierw przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a następnie, w przypadku wydania przez ZUS decyzji odmawiającej ponownego obliczenia emerytury przed Sądem Okręgowym i Sądem Apelacyjnym, Kancelaria opracowała dwa warianty pomocy prawnej, tj.:

1. Reprezentacja przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)
Kancelaria za prowadzenie sprawy przed ZUS pobiera wynagrodzenie w wysokości 300 zł brutto.
⤷ Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy jest płatne po złożeniu wniosku o ponowne obliczenie emerytury.
2. Reprezentacja przed sądami powszechnymi (Sąd Okręgowy oraz Sąd Apelacyjny)
Kancelaria za reprezentację przed sądami powszechnymi pobiera wynagrodzenie w dwóch częściach. Pierwsza część obejmuje wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w wysokości 1000 zł brutto.
⤷ Wynagrodzenie za prowadzenie sprawy płatne jest po złożeniu odwołania do Sądu.

Druga część wynagrodzenia pobierana jest tylko w przypadku wygrania sprawy, tj. uzyskania prawomocnego wyroku nakazującego ZUS ponowne obliczenie wysokości emerytury i wynosi 4000 zł brutto.
⤷ Wynagrodzenie za wygranie sprawy płatne jest po zrealizowaniu przez ZUS prawomocnego wyroku, tj. wypłaceniu zwiększonego świadczenia emerytalnego.

Dla osób, które wolą samodzielnie prowadzić spór z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych Kancelaria oferuje pomoc przy redakcji pism procesowych. W takich przypadkach wynagrodzenie ustalane jest indywidualnie z Klientem, w zależności od etapu postępowania.

Osoby zainteresowane współpracą z Kancelarią proszone są o kontakt telefoniczny 508 303 387 lub mailowy kancelaria@ahanderek.pl.

Powyższe informacje nie stanowią oferty w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego, lecz jedynie zaproszenie do zawarcia umowy.

Z wyrazami szacunku,
dr Andrzej Hańderek
radca prawny